ذهن آگاهی چیست و چه کاربردی در مدیریت کسب و کار دارد؟

 

ممکن است بارها افرادی را در گروه‌های مختلف کاری دیده باشید که در مواجهه با انتقاد دیگران از خود واکنش پرخاشگرانه‌ای نشان دهند. 

یا حتی ممکن است خیلی از ما در محل کارمان دائما دچار حواس‌پرتی شده و ذهن‌مان مدام به زمان آینده و گذشته سفر ‌کند؛ با وجود این که برای پیش بردن کارهای‌مان نیاز به حضور در زمان حال داریم.

خیلی از ما در شرایط مشابه هم زتدگی می‌کنیم، تعدادی موفق هستیم اما تعدادی از ما توانایی رویارویی با مشکلاتمان را نداریم و در حال حاضر هم با این مشکلات دست و پنجه نرم می‌کنیم. حتما هزاران بار هم خودمان را سرزنش کردیم.

احتمالا در چنین شرایطی، شروع کردیم به سرچ کردن در گوگل با عنوان‌های: چگونه انتقادپذیرتر باشیم؟، برای خود باوری به چه چیز‌هایی نیاز داریم؟ یا چگونه تمرکز داشته باشیم؟ و... و البته راهکارهایی را نیز در نتیجه‌ی سرچ خود یافته‌ایم.

اما آیا یافتن این راهکارها به تنهایی کافی خواهد بود؟ تا به حال چندبار این راهکارها را درون ویدیوها و پست‌های اینستاگرامیخوانده‌اید و سعی کرده‌اید آن‌ها  را به کار ببندید ولی بعد از مدت کوتاهی... همان آش و همان کاسه...

 بنابراین در این مقاله قصد نداریم مثل ده‌ها و صدها محتوای دیگر از این راهکارها بگوییم. قرار است در این مقاله با واژه‌ای آشنا شویم که مدت چندان زیادی نیست که از آن استفاده می‌شود ولی به جرعت می‌توان گفت اگر به درستی به کار گرفته شود می‌تواند تمام مشکلاتی که در بالا نام بردیم را حل کند.

ذهن‌آگاهی با تاثیرات مثبتی که در حال حاضر درکار‌ها ایجاد کرده، مورد توجه مدیران و شرکت‌های زیادی قرار گرفته است به طوری که تعدادی از شرکت‌ها تصمیم به جذب افرادی گرفته‌اندکه در تقویت ذهن‌آگاهی به کارکنان‌شان کمک کند.

در این مقاله قرار است به بررسی تاثیر ذهن‌آگاهی و تاثیر آن روی پذیرش خود و موفقیت در فرآیند کار گروهی و کسب وکار خود بپردازیم.

 

ذهن‌آگاهی چیست؟

ذهن آگاهی(mindfulness) مهارتی است که با به دست آوردن آن می‌توانیم با حضور کامل در زمان و مکانی که قرار داریم ذهن‌مان را از پرواز کردن نجات دهیم، گذشته و آینده را رها‌ کنیم و‌ با زمان حال هماهنگ ‌شویم، در این حالت توانسته‌ایم با تمرکز بالا آگاهی کامل به اتفاقات اطرافمان داشته باشیم.

همچنین خیلی از اوقات پیش آمده، چهارچوب‌هایی که برای ذهن‌مان ساختیم، اجازه دید درست به شرایط و اتفاقات زمان حال را به ما نمی‌دهد. در این شرایط ذهن آگاهی وارد میدان می‌شود و با شکستن چهارچوب‌های ذهنی به پذیرش اتفاقات و درک آن‌ها قبل از پردازش کمک می کند. بنابراین می‌توانیم تعریف دیگر ذهن‌آگاهی را این‌گونه بگوییم، مهارتی که با باز تر کردن دید‌مان به شرایط، نگاه درست‌تری از اتفاقات را برای‌مان می‌سازد.

 

 

چرا ذهن‌آگاهی این روزها اهمیت زیادی دارد؟

ذهن‌آگاهی ما را به مدیری تبدیل می کند که با تفکر در زمان حال توانایی تصمیم‌گیری برای زمان آینده را دارد

برای مثال هنگام ورود موج دیجیتال، بسیاری از شرکت‌ها که نگاه درست‌تری به آینده داشتند با بررسی و تجزیه و تحلیل شرایط و سپس برنامه‌ریزی استراتژیک توانستند خود را از خطر ورشکستگی نجات دهند.

ذهن‌آگاهی همچنین باعث تمرکز شده و با کاهش احساس ترس باعث تقویت دستگاه ایمنی می‌شود. همچنین با تاثیر بر روی نقاط مرکزی مغز قدرت یادگیری افراد را افزایش می‌دهد.

مهارت ذهن‌آگاهی شرایطی را برای رهبران فراهم کرده که بتوانند به سرعت به درک تغییرات جهان اطراف خود برسند و گزینه‌های مناسب‌تر را برای پیش بردن کار خود و تیمِ کاری خود انتخاب کنند.

 

ذهن‌آگاهی چگونه به ما و تیممان کمک می‌کند؟

در یک کلام: ذهن‌آگاهی برای فعالیت تیمی ‌نوش دارویی است قبل از مرگ سهراب!

یک جلسه در کنار هم‌تیمی‌هایتان را در نظر بگیرید و فرض کنید در حال بررسی و ایده‌پردازی هستید. اگر تصمیم‌گیری نهایی به نارضایتی افراد منجر شود، نتیجه چیزی نیست جز اختلافاتی که باعث نزول عملکرد تیم خواهد شد.

اما یک تیم ذهن آگاه می‌تواند با هوشیاری و تعاملات بالا از نتیجه‌های تخریب‌کننده مثل قضاوت‌ها، ارتباط نامحترمانه، بدرفتاری و... محافظت کند. در حقیقت تقویت ذهن‌آگاهی به عنوان یک یاری‌رسان عمل می‌کند و افراد گروه می‌‌توانند به کمک این مهارت تاثیر زیادی روی همکاران خود بگذارند. بنابراین

برای پیش بردن کار گروه به حداقل یک نفر آموزش دیده‎‌ی ذهن آگاه نیاز داریم.

 

ارتباط ذهن‌آگاهی و خلاقیت

خلاقیت یکی از مهم‌ترین فاکتورهایی است که یک کارآفرین برای شروع کار خود به آن نیاز خواهد داشت. این موضوع در بطن خود نیازمند اصل‌های تخصص، تفکر خلاق و انگیزه می‌باشد و یکی از ملزومات این ۳ اصل، داشتن ذهنی هشیار و آگاه است.

در نتیجه مطالعاتی که روی گروهی از افراد به منظور آموزش ذهن‌آگاهی در ۵ هفته انجام شده بود، دیده شد که ۷۰٪  از افراد گروه با ذهنیتی ۲ برابر خلاق در جلسه‌ی نهایی ایده‌پردازی حضور داشتند و این در حالی بود که این افراد توانایی فکر کردن و ایده‌پردازی درمورد موضوعاتی را پیدا کرده بودند که قبلا توانایی آن را نداشتند.

بنابراین می‌توان گفت ذهن‌آگاهی هموارکننده‌ی مسیر خلاقیت است که با آگاهی دادن از ترس‌ها به افراد قدرت ریسک پذیری نیز خواهدداد.

 

ذهن‌آگاهی چه تاثیری در موفقیت کسب و کار دارد؟

بدون اغراق می‌توان گفت که ذهن‌آگاهی مهارتی است که شما را در بین همتاهایتان در بیزینس متفاوت می‌سازد.

وقتی به عنوان مدیر و بنیان‌گذار وارد دنیای کسب‌و‌کار می‌شویم با اتفاقات متفاوتی روبه رو خواهیم شد. مدیران یک استارتاپ برای روبه رو شدن با این اتفاقات نیازمند دانش بسیار زیاد برای سنجش بازار و پیش‌بینی اتفاقات آینده و همین طور تصمیم‌گیری استراتژیک برحسب تغییرات دنیای بیزینس هستند.

برای مثال بیایید نگاهی بیندازیم به اوایل سال ‌۲۰۲۰. سالی که پاندمی و شرایط قرنطینه آن را به یکی از سخت‌ترین سال‌ها برای بیزنس‌ها تبدیل کرد. بسیاری از بیزنس‌ها ورشکست شدند اما بسیاری هم با دوراندیشی و شکستن چارچوب‌های ذهنی نه تنها از این شرایط جان سالم به در بردند بلکه آن را به یک فرصت برای رشد و پیشی گرفتن از رقبا تبدیل کردند. برای مثال شروع تولید محتوای رایگان در فضاهای مجازی یا حتی فروش اینترنتی و آفرهای جدید که تمام این‌ها نشان از تغییر و هم مسیر شدن صاحبان این کسب‌وکارها با جریان جدید شکل گرفته و برنامه‌ریزی استراتژیک آن‌ها در روزهای کرونایی بود.

 

اما تا به اینجا فهمیدیم که ذهن‌آگاهی چیست و می‌تواند تا چه اندازه در زندگی شخصی و کاری ما مفید بوده و به ما کمک کند. و احتمالا این سوال برایتان ایجاد شده که:

 

چطور یک فرد ذهن آگاه باشیم؟

چیزی که همه‌ی ما تجربه‌اش را داریم این است که تغییر کردن نیاز به تلاش بسیار زیادی دارد و تمرین ذهن‌آگاهی یکی از همین تغییرها است.

تغییر را از کجا باید شروع کنیم؟

اول از همه باید به حدی از آگاهی نسبت به خودمان برسیم تا بتوانیم رفتار‌هایمان را ارزیابی کنیم، دراین مرحله توانسته‌‌ایم خودمان را بپذریم. باید به یاد داشته باشیم بدون پذیرش، تغییر کردن محال است!

حالا زمان اراده رسیده‌! در این مرحله باید تمرینات مدیتیشن را شروع کنیم. با این تمرین‌ها خودمان را به آگاهی از زمان حال می‌رسانیم و باذهنی آماده رفتار‌های مناسب را تمرین می‌کنیم و به مرور زمان می‌توانیم آگاهی به‌دست آمده را حفظ کنیم.

تمرین‌های ذهن آگاهی:

آگاهی از تنفستان

گوشه‌ای را انتخاب کنید، بنشینید و تمام حواس خودتان را به صدای تنفستان و حرکت قفسه‌ی سینه‌ی خود هنگام دم و بازدم جمع کنید.

ذهن شما تا زمان کوتاهی توانایی تمرکز خواهد داشت اما بعد از مدتی، بدون این‌که متوجه باشید حواستان به اتفاقات و موضوعات دیگر پرت می‌شود، الان زمانی است که باید وارد عمل شوید با خود مهربان باشید و بدون قضاوت خود، سعی کنید دوباره ذهنتان را متمرکز به صدای تنفس خود کنید.

آگاهی از مکانتان

سعی کنید در طول روز مدت زمانی را انتخاب کنید برای مثال 10 دقیقه و به کارهایی که انجام می‌دهید توجه کنید برای مثال به حرکت دستتان وقتی خودکاری را برمی‌دارید یا نرم و سخت بودن مکانی که نشسته‌اید، به حرکت دستان خود هنگامی که صفحه‌ی گوشی خود را برای خواندن این متن به پایین می‌کشید و...

آگاهی از عملکردتان

خیلی وقت‌ها بر حسب عادت به کمک ذهن ناخودآگاه خود کاری را انجام داده‌ایم برای مثال کلید برق را روشن کرده‌ایم، پنجره را باز کرده‌ایم و...

کاری که باید انجام بدهید این است: برگردید به خودآگاه خود!

یعنی چه‌کار کنیم؟

وقتی کلید برق را روشن می‌کنید در آن مکان ایستاده و به کاری که در حال انجامش هستید دقت و توجه کنید.

شاید در ظاهر با دیدن این تمرین‌ها فکر کنید که چقدر ساده! اما تعداد زیادی از افراد با شروع تمرین‌های خود بعد از مدت کوتاهی این تمرین را رها می‌کنند و دلیلشان هم این است که این‌کار نتیجه‌ای ندارد اما به این نکته توجه نکرده‌اند که مغز ما به دلیل نیازمند بودن به انرژی‌ برای تغییر، ترجیح می‌دهد از تغییر فرار کند و در نهایت با مجاب کردن ما که این‌کار فایده‌ای ندارد ما را تشویق به بهانه‌جویی می‌کند!

اگر فکر می‌کنید شما هم ممکن است توانایی عادت کردن به این تمرین‌ها را نداشته باشید این مقاله‌ی HBR می‌تواند به شما در این مسیر کمک کند.

ذهن‌آگاهی را به یک عادت تبدیل کنید

کلام آخر...

در دنیای امروز با حضور اتفاقات پرچالشی که دائما در حال درگیر کردن ما به مسائل مختلف هستند، تمرکز چیزی نیست که که بتوان به راحتی به‌دست آورد اما ذهن‌آگاهی، روش مناسبی برای رهایی از دغدغه‌های روزانه و تمرین برای تمرکز و کنترل ذهن‌مان است تا بتوانیم با ذهنی آرام و خلاق در جلسات کاری‌مان حضور پررنگ تری داشته‌باشیم.

 

 

 

زینب جهانگیری

زینب جهانگیری

زینب جهانگیری هستم